ภาษีมรดกในไทย 2026 — สิ่งที่ครอบครัวต้องรู้

พ.ร.บ. ภาษีการรับมรดก พ.ศ. 2558 เริ่มบังคับใช้ 1 ก.พ. 2559 · กฎหมายฉบับนี้ เก็บภาษีจากทายาทผู้รับมรดก ไม่ใช่ จากกองมรดกของผู้เสียชีวิต — เป็นจุดที่ต่างจากสหรัฐหรือ UK

เงื่อนไขที่ต้องเสีย:

• มูลค่ามรดกที่ทายาทคนหนึ่ง ๆ ได้รับ เกิน 100 ล้านบาท
• เฉพาะส่วนที่เกิน 100 ล้านที่ต้องเสียภาษี
• นับเป็นรายบุคคล ไม่ใช่นับรวมกองมรดก

ทรัพย์ที่นับเป็นมรดก: อสังหาริมทรัพย์ · หุ้น/หลักทรัพย์ · เงินฝากธนาคาร · ยานพาหนะที่จดทะเบียน · ทรัพย์สินทางการเงินอื่น ที่กำหนดในกฎกระทรวง · ไม่ นับเงินประกันชีวิตที่มีผู้รับ ประโยชน์ระบุชัด · ไม่นับของใช้ส่วนตัวทั่วไป

ในไทย อัตราภาษีต่ำมากเมื่อเทียบกับต่างประเทศ — และ แบ่งตามความสัมพันธ์ กับผู้เสียชีวิต:

ที่ไทย — แม้คุณได้รับมรดก 500 ล้าน · ภาษีสูงสุดที่จะเสียคือ 20 ล้านบาท (10% ของ 200 ล้านส่วนที่เกิน) · เทียบกับ UK หรือสหรัฐที่อัตราอาจถึง 40%

สูตร:

ภาษี = (มูลค่ามรดกที่ทายาทได้รับ − 100,000,000) × อัตรา (5% หรือ 10%)

กรณีศึกษา 1 — ลูกได้บ้าน + เงินสด

• บ้านที่กรุงเทพ ราคาประเมิน 80 ล้าน
• เงินฝาก + กองทุน 60 ล้าน
• รวม 140 ล้าน · เกิน threshold 40 ล้าน
• อัตรา 5% (สายตรง) → ภาษี = 40,000,000 × 5% = 2,000,000 บาท

กรณีศึกษา 2 — มูลนิธิได้หุ้นบริษัท

• หุ้น 250 ล้านบาทให้แก่หลานสายตรงคนเดียว
• เกิน threshold 150 ล้าน · อัตรา 5%
• ภาษี = 150,000,000 × 5% = 7,500,000 บาท

กรณีศึกษา 3 — พี่น้องรับมรดก

• คนเดี่ยวไม่มีทายาทสายตรง · ทรัพย์ 200 ล้านให้พี่น้อง 2 คน · คนละ 100 ล้าน
• แต่ละคนได้ เท่ากับ 100 ล้าน → ไม่ต้องเสียภาษี (ไม่เกิน threshold)

กรอบเวลา:

• ทายาทต้องยื่นแบบ ภ.ม.60 ภายใน 150 วัน นับจากวันรับมรดก
• ยื่นที่ สรรพากรพื้นที่ ที่ผู้เสียชีวิตมีภูมิลำเนา
• ชำระภาษีได้ทันที หรือผ่อนได้ สูงสุด 5 ปี
• หากผ่อน — ดอกเบี้ย 1.5% ต่อเดือนของยอดค้าง

ค่าปรับ:

• ยื่นเกินกำหนด — เบี้ยปรับ 1 เท่าของภาษี + เงินเพิ่ม 1.5%/เดือน
• หลีกเลี่ยงภาษี — ปรับ 100% + ดอกเบี้ย + คดีอาญา

• มรดกที่ตกแก่ส่วนราชการ / รัฐวิสาหกิจ / มูลนิธิเพื่อสาธารณกุศล (ที่ได้รับอนุมัติจากกระทรวงการคลัง)
• มรดกที่ได้จากบุคคลธรรมดา ไม่เกิน 100 ล้าน ต่อทายาทคนหนึ่ง
• เงินประกันชีวิตที่มีผู้รับประโยชน์ระบุชัด — ไม่ถือเป็นมรดกตามกฎหมายภาษี
• ของขวัญที่ให้ตอนยังมีชีวิต — ใช้กฎภาษีของขวัญ (gift tax) แยก ไม่ใช่ภาษีมรดก
• มรดกที่คู่สมรสได้รับและใช้เป็นที่อยู่อาศัย — มีเงื่อนไข ยกเว้นเฉพาะกรณี (ตามกฎกระทรวง)

เพื่อป้องกันการหลบภาษีโดย “ให้ตอนยังอยู่” — ไทยก็มี ภาษีของขวัญ (Gift Tax) เริ่ม 2559 พร้อมกัน

กลยุทธ์ทั่วไป: ถ้าทรัพย์มีมาก — ให้ค่อยๆ โอนตอนยังมีชีวิต ใช้สิทธิ์ 20 ล้าน/ปี (สายตรง) · ทำต่อเนื่อง 10 ปี = 200 ล้านไม่เสียภาษี · ดีกว่ารอให้ตกเป็นมรดกครั้งเดียว

ที่ปรึกษาทางการเงินที่ดีจะวางแผน gift tax + inheritance tax พร้อมกัน · ไม่แยกคิด · ทำให้ครอบครัวประหยัดภาษีได้หลายล้านบาท

• Estate Planning Lawyer: วางพินัยกรรม · trust · โครงสร้างนิติบุคคล (ค่าใช้จ่าย 30,000-150,000 บาท ขึ้นกับความซับซ้อน)
• Certified Financial Planner (CFP): วางแผนเงิน + ภาษีล่วงหน้า · ดูภาพรวมตลอดอายุ
• Tax Auditor (TA): ยื่นแบบ ภ.ม.60 และจัดการกับสรรพากร
• Wealth Manager (Private Bank): ถ้าทรัพย์เกิน 50 ล้าน · หลายธนาคาร (SCB First, KBank Private, Bangkok Bank PB) มีทีม Estate Planning ในแพ็คเกจ

คำถามที่ควรถามผู้เชี่ยวชาญ:

1. มูลค่าประเมินทรัพย์ทั้งหมดของฉันตอนนี้เท่าไร?
2. ถ้าตายวันนี้ ทายาทแต่ละคนได้เท่าไร และภาษีเท่าไร?
3. ใช้ gift tax ช่วยลดภาระมรดกได้ไหม?
4. ควรใช้บริษัทโฮลดิ้ง / trust หรือไม่?
5. ประกันชีวิต sum assured ที่เหมาะคือเท่าไร?